Legnood bij vogels: als het ei niet komt

Legnood betekent dat een ei niet naar buiten komt en in de legdarm blijft steken. Het komt voor bij vrijwel alle vogelsoorten, maar je ziet het vaak bij grasparkieten, kanaries, valkparkieten en kippen. Het is een spoedgeval: het ei drukt op de darm, de bloedvaten en de zenuwen naar de poten, waardoor een vogel snel uitgeput raakt en in shock kan komen.

Wat je ziet

Een vogel met legnood zit vaak opgebold op de bodem van de kooi in plaats van op de stok. Ze perst, pompt met de staart, ademt zwaar en heeft een opvallend dikke, harde onderbuik. De poten worden wijd gezet of de vogel wankelt en kan zelfs verlamd lijken. Er komt weinig of geen ontlasting meer, want het ei blokkeert de doorgang. Sommige vogels drinken opvallend veel. Een vogel die eerder die dag nog normaal deed, kan binnen een paar uur zo ver heen zijn.

Hoe het ontstaat

De belangrijkste oorzaak is een tekort aan calcium en vitamine D, waardoor de spieren van de legdarm niet goed samentrekken. Verder speelt mee: te veel of te vaak leggen, een vogel die te jong of juist oud is, te weinig beweging, overgewicht, kou, een eenzijdig zaadmenu, een misvormd of te groot ei, en eerdere legproblemen. Vrouwtjes leggen ook eieren zonder man erbij; dat is op zich normaal, maar vaak achter elkaar leggen is ongezond.

Wat je doet en vooral niet doet

Bel direct. Houd je vogel intussen warm en rustig, in een stille ruimte met wat extra warmte en een hogere luchtvochtigheid. Ga zelf nooit knijpen, duwen of masseren om het ei eruit te krijgen: het ei kan breken in het lichaam en de scherpe randen beschadigen de legdarm, wat vaak fataal afloopt. Breng ook geen olie of andere middelen in de cloaca zonder overleg. Vervoer de vogel in een klein, donker, warm bakje zodat hij niet rondfladdert.

Bij de dierenarts wordt beoordeeld waar het ei zit en hoe het met de vogel gaat. Afhankelijk daarvan volgt ondersteuning met warmte, vocht en calcium, en soms is hulp bij het verwijderen of een ingreep nodig.

Voorkomen

Zorg voor een gevarieerd menu in plaats van alleen zaad, met groente en een goede basisvoeding die bij de soort past. Laat altijd een kalkbron als grit of sepia beschikbaar zijn. Zorg voor daglicht of geschikte verlichting, en voor voldoende ruimte en beweging. Bij vogels die te vaak leggen helpt het om de leg niet te stimuleren: haal nestkastjes, nestmateriaal en spiegels weg, houd de dagen kort met lange donkere nachten en aai niet over rug en staart. Overleg bij een vogel die telkens legt met de dierenarts.

Dit is voorlichting van Dierenkliniek Zorg, geen diagnose. Twijfel je over je dier? Bel 0203693101 of maak een afspraak.

Lees ook